'Als ik het leven over mocht doen'. Vijf wijze levenslessen van mensen in de laatste fase van hun leven

Hoe vaak laten we ons leiden door wat hoort, door wat familie, vrienden of de samenleving van ons verwachten? Jaren vliegen voorbij terwijl we proberen te voldoen aan normen die eigenlijk helemaal niet de onze zijn. Maar dit is jóuw leven. Jij bepaalt de regels. Durf te kiezen voor wat jou gelukkig maakt. Wordt de hoofdrolspeler van jouw leven.

Heb je een baan waar je helemaal geen voldoening uit haalt? Maar blijf je omdat de baan nou eenmaal aansluit op de studie, met uitgestippeld carrière pad, die je ooit koos? Wil je voor jezelf beginnen, maar raad je omgeving het af? Of, nog veel erger, verwachten je ouders deze carrière (of aanzien?) waar je eigenlijk doodongelukkig van wordt?

Wil je langdurig gaan reizen om eens te ontdekken hoe het leven er buiten de ratrace uitziet? Of zelfs helemaal, of gedeeltelijk, naar het buitenland verhuizen? Leven met minder stress en meer plezier? Maar krijg je steeds te horen dat wil iedereen wel, maar zo werkt het leven nou eenmaal niet. Ik kan je inmiddels uit eigen ervaring vertellen: zo werkt het leven wel!

Blijf je braaf meelopen in het systeem én keihard werken om zodoende een steeds duurder huis/auto/imago te kunnen kopen? Of ga je eindelijk eens echt leven? Niet meer meedoen aan dat ziekmakende systeem waarvan de meeste mensen niet eens meer doorhebben dat ze erin rondrennen. Op weg naar (hopelijk) dat goede pensioen dat ze voorgespiegeld is als ze maar braaf meedoen in het systeem.

Of ga jij het leven leiden dat jij wilt? En misschien wel je huis verkopen/verhuren, je baan opzeggen (of een sabbatical nemen) en eindelijk reizen. Wat jouw dromen ook zijn. Om te zien hoe het ook anders kan.

Werk kan een middel zijn om je dromen te realiseren. Om een mooi leven voor jezelf en je geliefden te creëren. Maar het mag nooit het doel op zich worden. Hoeveel mooie momenten met familie en vrienden zijn verloren gegaan door overuren, stress en de illusie dat je onmisbaar was op je werk?

Maak jij lange werkdagen en ben je zelden thuis omdat je succes, geld en aanzien nastreeft? Of kom jij elke dag doodmoe thuis van je werk en heb je dan alleen nog zin om te zitten zappen voor de tv? Of nog erger; ga je teveel drinken/roken/gokken/drugs gebruiken om jezelf te verdoven?

Tijd voor je partner, kinderen, familie of vrienden heb je niet echt. Verjaardagen en bijzondere gebeurtenissen vieren ze al een tijdje zonder jou. Maar wat als die familie dat op een dag helemaal beu is? En besluit om zonder jou verder te gaan. Is dat het je waard? Omdat je dacht dat je onmisbaar was op je werk? Omdat je dacht dat het almaar meer moest? Of je zelfs geen partner hebt omdat je er toch geen tijd voor hebt en je werk altijd voorgaat. Hallo, Mark Rutte!

Of werk je zo hard omdat je jezelf helemaal klemvast hebt gezet met een (te) hoge hypotheek en een (te) dure levensstijl met vooral (te) veel materiële zaken? Leuk voor je ego en aanzien. Maar waardoor je wel door móet gaan op de weg die je bent ingeslagen.

In de westerse wereld slikken veel mensen gevoelens vaak in uit angst voor afwijzing of conflict. Als we, in ons overvolle leventje, al weten wat we eigenlijk voelen. We spreken ons vaak niet echt uit omdat we bang zijn voor ruzie of om de ander te kwetsen. Of laten anderen juist over onze grenzen heen gaan zonder daar iets van te (durven) zeggen.

Maar de prijs die je daarvoor betaalt is hoog. Door jezelf in te houden of steeds over je grenzen heen te laten lopen, ben je gedoemd tot een middelmatig leven. Je raakt bovendien gefrustreerd, wat weer gezondheidsklachten kan opleveren.
Spreek je uit, laat zien wat je denkt en voelt. En stel duidelijke grenzen. Het zal je een hoop frustratie en ergernis besparen. En waarschijnlijk juist een mooier leven opleveren.

Mensen komen en gaan in je leven. Net als vriendschappen. Zo gaat dat nou eenmaal. Mensen waarmee je tijdens je schoolperiode, op een sportclub of in een baan lief en leed deelde, en waarvan je dacht ze je hele verdere leven om je heen te hebben, kunnen zomaar uit je leven verdwijnen. Door drukte, andere keuzes, een meningsverschil, nieuwe liefdes, verhuizing etc. Ongemerkt verwatert de vriendschap. Waarvan jij ooit dacht dat die voor eeuwig was.

Vaak laten we het maar zo. Alsof het een gegeven is. Maar waarom zou je niet, na al die jaren, weer opnieuw contact op kunnen nemen met je voormalige vrienden? Vaak voelen we ons daar een beetje beschaamd over. Je weet immers niet hoe die ander gaat reageren. Maar je zult zien dat de kans groot is dat de ander om dezelfde reden geen contact met jou opnam. Maar wel hartstikke blij is dat je weer contact zocht.

Pas op hun sterfbed realiseren veel mensen zich hoe waardevol die vriendschappen waren. Wacht niet tot het te laat is – pak die telefoon, plan die ontmoeting, maak tijd voor degenen die er echt toe doen. Ook al heb je elkaar al een hele tijd niet gezien of gesproken.

Het is anderzijds van belang goed te kijken welke vriendschappen écht belangrijk voor je zijn. Sommige mensen zijn uit gewoonte bij je. Kijk of ze je energie geven. Of ze er niet alleen zijn in goede, maar ook in slechte tijden. Goede vriendschappen geven kleur aan je leven.

Geluk is een keuze. Die je jezelf wel moet gunnen. Te vaak wachten we op het juiste moment, op betere omstandigheden, op goedkeuring van anderen. Of verwachten we dat geluk vanzelf komt, als we op andere vlakken maar slagen. Of verwachten we dat een ander ons gelukkig maakt. Zijn we veel te serieus andere doelen aan het nastreven. Te druk met de verwachtingen van anderen en carrière maken. Maar dat moment is nu. Geluk komt niet aanwaaien. Stop met uitstellen, laat los wat je tegenhoudt en omarm het leven zoals het bedoeld is: voluit, alsof niets je tegen kan houden, in het hier en nu.

Geef je huidige leven eens een cijfer. Ben je tevreden als de rest van je leven dat cijfer zou zijn? Stel dat je je leven nu een mager zesje geeft (of misschien zelfs een onvoldoende) en je verwacht nog zo'n 30 jaar te leven. Ben je dan bereid nog 30 jaar zo door te leven?

Maar wat als je die tijd helemaal niet meer hebt en je hoort dat je nog maar 5 jaar te leven hebt? Blijf je dan doen wat je nu doet, blijf je met wie je bent, blijf je je aanpassen aan de verwachtingen van anderen? Of zou je iets veranderen?

Vraag je eens af wat je wilt dat mensen op jouw uitvaart over jou zeggen. Wil je dat ze zeggen dat het zo geweldig is dat je zoveel spullen hebt verzameld? Of dat je zo hard hebt gewerkt, daardoor zelden thuis was en je familie en vrienden bijna nooit zag, maar wel veel geld hebt verdiend?
Of toch liever dat je een fantastisch leuk persoon was die alles uit het leven heeft gehaald?